Οι πρόσφατες εξελίξεις με το μπλακάουτ στον αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» έφεραν στο φως ξανά την ιστορία του Σήφη Μιγάδη, πιλότου της Ολυμπιακής Αεροπορίας που το 1978 έσωσε την Αθήνα από μεγάλη τραγωδία.

Ήταν 9 Αυγούστου όταν ο Μιγάδης ετοιμαζόταν να πετάξει με το Boeing 747 των εθνικών αερογραμμών προς τη Νέα Υόρκη μεταφέροντας συνολικά 418 επιβάτες στην πτήση 411. Όμως ένα τεχνικό πρόβλημα παραλίγο να αποβεί μοιραίο τόσο για το πλήρωμα όσο και για τους κατοίκους της πρωτεύουσας.

Μέσα σε 93 δευτερόλεπτα, οι ηρωικές κινήσεις του έμπειρου πιλότου, ο οποίος έσπασε κάθε διεθνή κανόνα της αεροπορίας, γλίτωσε χιλιάδες κόσμου από την τραγωδία. Συγκυβερνήτης του και βοηθός στη λήψη των κρίσιμων αποφάσεων ήταν ο Κωνσταντίνος Φικάρδος, επίσης έμπειρος πιλότος με τον οποίο πετούσε συχνά.

Ό,τι συνέβη σε 1:30 λεπτό εκείνη την ημέρα θα μείνει για πάντα χαραγμένο στη μνήμη των 418 επιβατών αλλά και στη συλλογική μνήμη των πολιτών της Αθήνας. Οι περισσότεροι επιβάτες ήταν Αμερικανοί πολίτες που επέστρεφαν από τις καλοκαιρινές τους διακοπές στην Ελλάδα. Στο αεροσκάφος δεκαοκτώ μέλη πληρώματος ανέλαβαν το δύσκολο έργο να καθησυχάσουν και να διαχειριστούν την κατάσταση μέσα στην άτρακτο.

Η βλάβη στον κινητήρα κατά την απογείωση

Η πτήση είχε προγραμματιστεί να πετάξει στις 14:00, όταν το πλήρωμα έλαβε τις θέσεις του και το αεροπλάνο μπήκε στον διάδρομο απογείωσης. Το αεροσκάφος μετέφερε 160 τόνους καυσίμων, καθώς θα πετούσε απευθείας από την Αθήνα στη Νέα Υόρκη.

Κατά την απογείωση, όμως δεν μπορούσε να φτάσει αρκετά ψηλά. Πριν προλάβουν να αποκολληθούν οι τροχοί από το έδαφος, ακούστηκε μια έκρηξη από τη δεξιά μηχανή, η οποία είχε υποστεί ζημιά.

Ο Μιγάδης δεν κατάφερε να προσγειώσει έγκαιρα το αεροπλάνο και διέταξε τον Φικάρδο να σηκώσει τους τροχούς για να συνεχίσει την ανοδική πορεία. Εν τω μεταξύ, ο μηχανικός πτήσης, μόλις είδε τη ζημιά στον κινητήρα, έκοψε την παροχή νερού απενεργοποιώντας το σύστημα ψεκασμού σε όλους τους κινητήρες. Με αυτόν τον τρόπο, το αεροπλάνο έχασε 4.500 λίβρες.

Ο τρόμος πάνω από την Αθήνα

Ο πιλότος πάλευε να ανεβάσει το Boeing 747 αρκετά ψηλά με τους εργαζόμενους του αεροδρομίου να έχουν την πεποίθηση ότι το αεροπλάνο θα συντριβεί στο κέντρο της Αθήνας.

Αφού απέκτησε ελάχιστο ύψος, ο Μιγάδης κατάφερε να περάσει πάνω από το πρώτο εμπόδιο, το οποίο ήταν ένας λόφος 200 μέτρων στην περιοχή του Αλίμου. Είχε αγγίξει τα 209 μέτρα ύψος όταν ξαφνικά άρχισε να χάνει ξανά ύψος. Ταυτόχρονα, το Φικάρδος έστελνε απεγνωσμένα σήματα έκτακτης ανάγκης στον πύργο ελέγχου.

Οι συναγερμοί στο αεροδρόμιο χτύπησαν ενώ το τεράστιο αεροσκάφος πετούσε πάνω από τις πολυκατοικίες της Καλλιθέας και της Νέας Σμύρνης, σχεδόν ξύνοντας την οροφή του κτιρίου της Interamerican στη λεωφόρο Συγγρού.

Σύμφωνα με μια αεροσυνοδό, από τα παράθυρα, μπορούσαν να κοιτάξουν έξω και να δουν τους υπαλλήλους που εργάζονταν στα γραφεία οι οποίοι με τη σειρά τους τούς παρατηρούσαν άναυδοι. Εκείνη τη στιγμή, το αεροσκάφος πετούσε με ταχύτητα μόλις 160 μιλίων την ώρα σε ένα απίστευτο ύψος 55 μέτρων πάνω από το έδαφος.

Η κρίσιμη απόφαση κόντρα στους διεθνείς κανονισμούς

Ο Μιγάδης επέλεξε να κρατήσει το αεροσκάφος σταθερό σε οριζόντια θέση, καθώς γνώριζε πολύ καλά τον νόμο της αεροδυναμικής. Όπως είχε πει σε μια συνέντευξη, παραβίασε πολλούς κανόνες αεροπορίας για να κρατήσει το αεροπλάνο του στον αέρα.

Αποφάσισε να μην το γυρίσει ανάποδα αλλά επέλεξε να κάνει ελιγμούς για να ξεφύγει από την επικίνδυνη κατάσταση. Συνέχισε την πορεία του ευθεία, αφού είχε στόχο να φτάσει στο όρος Αιγάλεω, μια ακατοίκητη περιοχή όπου θα άφηνε το αεροπλάνο να συντριβεί, γλιτώνοντας από τον βέβαιο θάνατο χιλιάδες ανθρώπους.

Κατά τη διάρκεια αυτών των δραματικών δευτερολέπτων, οι δύο άνδρες στο πιλοτήριο ήταν σιωπηλοί, ήρεμοι και συγκεντρωμένοι. Ταυτόχρονα, ο μηχανικός προσπαθούσε απεγνωσμένα να επισκευάσει τους κινητήρες με όποιον τρόπο μπορούσε.

Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο οι περισσότεροι επιβάτες δεν καταλάβαιναν τι συνέβαινε και είχαν την εντύπωση ότι η χαμηλή πτήση πάνω από την Αθήνα ήταν προγραμματισμένη. Μάλιστα, μερικοί από τους επιβάτες έβγαζαν φωτογραφίες από τα παράθυρα καθώς περνούσαν ακριβώς πάνω από τις στέγες των αθηναϊκών σπιτιών.

Στις 14:05, σαν από θαύμα, ένα ελαφρύ αεράκι βοήθησε το Boeing 747 να ανέβει λίγα μέτρα ψηλότερα, κάτι που σε συνδυασμό με τη μείωση της στάθμης του νερού βοήθησε το αεροσκάφος να στρίψει ελαφρώς.

Η απόφαση της τελευταίας στιγμής

O Μιγάδης δεν είχε όμως χρόνο για να σπαταλήσει και έλαβε μια απόφαση της τελευταίας στιγμής. Με ελάχιστους ελιγμούς, κατάφερε να γυρίσει το αεροσκάφος πίσω στο Ελληνικό.

Οι άνθρωποι στον πύργο ελέγχου δεν ήξεραν τι συνέβαινε επειδή δεν υπήρχε επικοινωνία από το πιλοτήριο. Όταν είδαν το Boeing 747 να επιστρέφει από τον Πειραιά, δεν μπορούσαν να πιστέψουν στα μάτια τους.

Ο Μιγάδης πέταξε πάνω από τη θάλασσα κοντά στον Πειραιά και άδειασε μέρος των καυσίμων, καθιστώντας το αεροσκάφος ελαφρύτερο, επιτρέποντάς του να επιστρέψει με ασφάλεια στο Ελληνικό για να το προσγειώσει.

Η επιστροφή του αεροσκάφους έγινε δεκτή με ενθουσιασμό και χειροκροτήματα από το πλήρωμα εδάφους που τους περίμενε. Όταν ο Μιγάδης βγήκε από το αεροπλάνο, είδε τις δύο κόρες του να τον περιμένουν. Τα δυο κορίτσια είχαν ειδοποιηθεί από έναν ξάδερφό τους, ο οποίος είχε δει το αεροπλάνο να πετάει λίγα μέτρα πάνω από τα γήπεδα του Πανιωνίου και τους είπε ότι παραλίγο να χτυπήσει τους πυλώνες φωτισμού.

Όπως δήλωσε ο Μιγάδης σε μια συνέντευξη του 1994, «Όσοι από εμάς επιβιώσαμε εκείνη την ημέρα είμαστε λαθρεπιβάτες στη ζωή».

Πρόοδοι στην ασφάλεια της αεροπορίας από το 1978

Η φρικτή σχεδόν συντριβή του Boeing 747 της Ολυμπιακής Αεροπορίας το 1978 χρησιμεύει ως κρίσιμη μελέτη περίπτωσης στην εξέλιξη των προτύπων ασφάλειας της αεροπορίας.

Έκτοτε, ο κλάδος έχει δει σημαντικές εξελίξεις στην τεχνολογία, την εκπαίδευση και τους κανονισμούς που έχουν σχεδιαστεί για την αποτροπή τέτοιων επικίνδυνων περιστατικών.